رگى كه از انواع رگهاى ديگر بدن بيشتر احتمال دارد كه خون از آن سيلان كند و سرچشمهء نزيف خون باشد ، رگ شريان ( جهنده ) است . رگ شريانى جهنده و در جنبش است ؛ خونى كه در آن است گاهى مىترنجد و گاهى منتشر مىشود . اگر گسستگى پيوند در شريان رخ دهد و جاى گسسته بسيار تنگ نباشد و جاى خالى بيابد ابورسما رخ مىدهد كه به عربى آن را امّ الدّم ( مادر خون ) مىگويند . شريان اگر گسست ، يا به هم جوش نمىخورد و يا اگر قابل جوش خوردن باشد به هم جوش دادنش بسيار دشوار است . بسيار رخ مىدهد كه رگ شريانى گسسته ، خودش جوش نمىخورد و پيرامونش جوش مىخورد و راه بر سيلان شديد خون بسته مىشود ، امّا باز چيزى از آن به سوى پوست مىرود و در زير پوست مىماند ؛ چنان كه اين حالت را گاهى در گردن مشاهده مىكنى . گاهى ممكن است رگ گسسته يا ترك‌بردهء شريانى خود در زير پوست باشد و مقدارى خون تراوشى در زير پوست جمع آيد . و اگر آهسته انگشت بر آن بگذارى صداى نبض رگ و به هم خوردن خون شنيده شود . بسيار رخ مىدهد كه شريانى در اندرون بدن ترك برد و دهان بگشايد و بدون اينكه خون تراويده از آن از پوست خارج شود ، در زير پوست به ابورسما ، يعنى ورم نرمى كه از خون و باد تشكيل شده است تبديل شود ؛ كه از دست بر آن گذاشتن ممكن است آرام شود . اين حالت اكثرا در گردن و بيخ ران و زير زانو رخ مىدهد . ورم ابورسما يا خود به خود پيدا مىشود و يا سببى خارجى آن را به‌وجود مىآورد . مثلا به دليل خونگيرى از بدن انسان ، ايجاد مىشود . بسيارى از اطباء بر اين عقيده‌اند كه هر حالت ترك‌برداشتگى رگ شريانى حتما به ورم خون و باد ( مادر خون يا ابو رسما ) مىانجامد ؛ زيرا رگ شريانى اگر گسست به هم جوش نمىخورد و تنها پيرامونهاى آن جوش مىخورند و در نتيجه ابورسما رخ مىدهد . كسانى كه مىگويند رگ شريانى وقتى كه گسست تازه به هم جوش نمىخورد ، از روى قياس و تجربه دليل مىآورند : 1 - مسألهء قياسى اين است كه گويند يكى از دو لايهء شريان كركركى است و كركرك جوشكارى را نمىپذيرد . 2 - مسألهء دوم كه گفتيم از تجربه است آن است كه اين طبيبان خودشان نديده‌اند شريانى جوش خورده باشد . جالينوس به رد عقيدهء اينها برخاسته . او هم دو دليل دارد يكى قياسى و يكى تجربى . مسألهء قياسى جالينوس اين است كه گوشت به هم جوش مىخورد و استخوان نيز جوش مىخورد ، كركرك كه چيزى در ميان گوشت و استخوان است بايد جوش بخورد . امّا در مسألهء تجريبىاش مىفرمايد من خودم بسيارى از اين حالات گسستگى شريان را معالجه كرده‌ام و جوشكارى را پذيرفته‌اند ؛ امّا به دشوارى . چنين مىنمايد كه اين اظهار عقيدهء جالينوس بحث را تمام كرده باشد ؛ اما من هم اظهاراتى